Phế phẩm lá khóm được dùng cho ngành dệt may như thế nào?

Trước đây, lá khóm già ở xã Hỏa Lựu (TP Cần Thơ), sau mỗi vụ thu hoạch thường bị cắt bỏ, đốt hoặc đổ xuống kênh rạch, vừa tốn công vừa gây ô nhiễm. Giờ đây, chính những lá tưởng chừng vô giá trị này đã được “hô biến” thành sợi khóm – loại nguyên liệu xanh cho ngành dệt may, mang lại thu nhập ổn định cho nông dân và góp phần hình thành một chuỗi nông nghiệp tuần hoàn thân thiện môi trường.

Ông Phạm Văn Nương - Quản lý HTX Cần Thơ Farm cho biết, từ trước đến nay, phá vườn khóm là công việc rất cực, vừa tốn tiền, vừa hại môi trường. Khi biết ngành dệt may có nhu cầu về sợi từ lá khóm, ông đã tận dụng phụ phẩm này để tạo giá trị mới.

Theo ông Nương, ý tưởng này gợi nhớ cách làm truyền thống của ông bà xưa: ngâm lá khóm dưới mương để vớt sợi vá áo. Ngày nay, nhờ công nghệ, việc tách sợi được thực hiện nhanh, sạch và hiệu quả hơn.

Để có sợi chất lượng, HTX đặc biệt chú trọng khâu chọn nguyên liệu. Lá phải già, dài từ 45 cm trở lên. Sau khi thu gom, lá trải qua nhiều công đoạn: ép, đánh sợi, cắt bỏ phần bám dính, rửa, giặt sạch, sấy ly tâm, phơi khô và đóng gói.

“Muốn có sợi tốt phải bắt đầu từ lá đạt chuẩn. Với lá dài và đẹp, mỗi bụi khóm có thể cho hơn 1 kg lá. Trung bình một đợt thu gom đạt 1,5 – 2 tấn lá”, ông Nương nói.

Đặc biệt, giống khóm Cầu Đúc, trồng lâu đời tại Hỏa Lựu, cho sợi dai, chắc hơn hẳn giống MD2. Sợi khóm sau đó được dệt thành quần áo, túi xách, vải thô, đang ngày càng được thị trường ưa chuộng.

Chị Nguyễn Thị Hoài, công nhân xưởng chia sẻ, lá càng già thì lượng sợi thu được càng nhiều. Sợi khóm phù hợp cho nhiều dòng sản phẩm dệt may.

Không chỉ mang lại lợi nhuận, mô hình còn tạo chuỗi việc làm ổn định. HTX có gần 10 công nhân làm thường xuyên, thu nhập khoảng 7,5 triệu đồng/tháng. Lao động thời vụ ngoài nắng, làm việc chặt và bó lá, mỗi người có thể thu 300.000 đồng/ngày.

Điều đáng chú ý là phần bã lá sau khi ép sợi không bị vứt bỏ. Nó được ủ vi sinh, nuôi trùn quế làm thức ăn cho cá, lươn; phân trùn lại bón cho cây, tạo vòng tuần hoàn khép kín, vừa tiết kiệm, vừa thân thiện với môi trường.

Theo ông Võ Tứ Phương - Phó Chủ tịch Thường trực UBND xã Hỏa Lựu, mô hình này mang lại hiệu quả rõ rệt. Trước đây, lá khóm sau thu hoạch bị bỏ đi, tốn chi phí phá rẫy và ảnh hưởng môi trường. Nay, HTX Cần Thơ Farm thu mua lá khóm để chế biến sợi, vừa giảm ô nhiễm, vừa tăng thu nhập cho nông dân, hướng tới nền nông nghiệp xanh, bền vững.

Hiện HTX mua lá khóm với giá ổn định 1.000 đồng/kg, công suất tiêu thụ khoảng 2,2 – 2,5 tấn/ngày, góp phần giải quyết lượng lớn phụ phẩm tại địa phương. Lá khóm không còn là “rác nông nghiệp”, mà trở thành “vàng xanh” trong chuỗi sản xuất thân thiện môi trường.