Hạn chế tác động của xung đột Trung Đông đến thị trường xăng dầu trong nước

Giá các mặt hàng xăng dầu tăng mạnh

Hôm qua (5/3), kỳ điều hành xăng dầu đầu tiên sau khi xảy ra xung đột ở Trung Đông, giá xăng dầu đã tăng mạnh như dự báo. Bộ Công Thương quyết định không trích lập, không chi sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu đối với tất các mặt hàng xăng dầu. Theo đó, giá xăng dầu hiện nay như sau: Xăng E5RON92 tăng 1.926 đồng/lít, không cao hơn 21.449 đồng/lít; Xăng RON95-III tăng 2.189 đồng/lít, không cao hơn 22.340 đồng/lít; Dầu diesel 0.05S tăng 3.758 đồng/lít, không cao hơn 23.037 đồng/lít; Dầu hỏa tăng 7.132 đồng/lít, không cao hơn 26.601 đồng/lít; Dầu mazut 180CST 3.5S tăng 1.807 đồng/kg, không cao hơn 17.496 đồng/kg.

Bộ Công Thương phân tích, thị trường xăng dầu thế giới trước kỳ điều hành này (từ ngày 26/02/2026 - 04/3/2026) đã chịu ảnh hưởng của các yếu tố chủ yếu như xung đột quân sự ở Trung Đông, dẫn tới tắc nghẽn việc vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% sản lượng dầu toàn cầu; Hoạt động lọc dầu tại một số quốc gia tại khu vực Trung Đông buộc phải đóng cửa để tránh rủi ro, làm gia tăng lo ngại gián đoạn nguồn cung xăng dầu kéo dài…

Các yếu tố trên đã khiến giá xăng dầu thế giới trong những ngày vừa qua tăng đột biến. Tính bình quân, giá thành phẩm xăng dầu thế giới trong khoảng kỳ điều hành giá trước ngày 5/3/2026 như sau: Xăng RON92 dùng để pha chế xăng E5RON92 tăng 13,62%; Xăng RON95 tăng 14,01%; Dầu hỏa tăng 43,80%; Dầu diesel 0,05S tăng 23,16%; Dầu mazut 180CST 3,5S tăng 14,75%. Cá biệt, giá dầu hỏa ngày 04/3/2026 đột ngột tăng lên mức 231,420 USD/thùng, tăng 101,190 USD/thùng so với trước khi diễn ra xung đột, đồng thời tăng 77,70% so với ngày trước đó.

Ông Bùi Ngọc Bảo - Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam nhận định, thực tế, tất cả những diễn biến mang tính chất địa chính trị, đặc biệt là xảy ra ở các khu vực như Trung Đông sẽ có những tác động nhất định đối với giá dầu trên thế giới, không chỉ tác động riêng đến Việt Nam. Bởi lẽ, đây là nơi cung cấp đến 30 - 40% lượng dầu cho toàn thế giới, đặc biệt là qua eo biển Hormuz. Thị trường hiện tại đã có những tác động nhất định về mặt tâm lý.

Tuy nhiên, ông Bảo cho rằng, nếu xét đúng theo diễn biến thị trường thì trong tháng 3/2026 mọi thứ vẫn đang ở mức bình thường. Tình hình hiện tại vẫn khả quan bởi Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn khó khăn tương tự trong quá khứ nên đã có sự chuẩn bị. Cùng với đó, dù quy mô tiêu thụ năng lượng của Việt Nam lớn, nhưng so với thế giới vẫn là con số nhỏ. “Hy vọng là trong những diễn biến sắp tới, các bên liên quan sẽ tìm ra được một giải pháp dứt điểm để cuộc xung đột không kéo dài quá lâu” - ông Bảo nói.

Cần cho phép nhập khẩu xăng dầu từ các khu vực khác

Ngay khi xung đột vừa xảy ra, các doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu đã đồng loạt lên tiếng vì tình trạng chiết khấu 0 đồng tiếp tục quay trở lại; Đồng thời lo lắng về chuyện khan hiếm hàng hóa sẽ có thể xảy ra như năm 2022 - khi xảy ra xung đột giữa Nga - Ukraine. Trao đổi về những lo ngại này với Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, ông Bảo cho rằng, nhiều khả năng tình trạng khan hiếm hàng hóa sẽ khó xảy ra.

Ông Bảo phân tích, do năm 2022, vấn đề nằm ở cơ chế vận hành chứ không hẳn do giá xăng dầu. Vì cơ chế của Việt Nam thời điểm đó chưa linh hoạt, nên khi không tổ chức triển khai ngay và nhanh các quy định mới về kinh doanh xăng dầu thì sẽ gặp khó khăn. “Năm 2022, Việt Nam không thiếu dầu. Cái chúng ta thiếu là một cơ chế bảo đảm cho các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu không bị lỗ vốn hoặc phá sản” - ông Bảo nói.

Nhìn lại năm 2022, theo ông Bảo, có thời điểm giá xăng lên đến hơn 30.000đ/lít nhưng chỉ diễn ra trong thời gian ngắn. Vấn đề khan hiếm hàng hóa là do doanh nghiệp bị lỗ quá nặng nên họ không thể tiếp tục bán, tạo ra áp lực lên thị trường. Chỉ cần cơ chế bảo đảm được khả năng tài chính thì nguồn cung sẽ không thiếu. Đánh giá kỹ lại thì thấy giai đoạn đó nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các cửa hàng tư nhân, đã phải chịu lỗ quá dài dẫn đến không chịu đựng nổi.

Để hạn chế những tác động từ tình hình địa chính trị thế giới lên thị trường xăng dầu trong nước, ông Bảo đề xuất, thay vì chỉ phụ thuộc vào khu vực ASEAN (với mức thuế ưu đãi), cần cho phép nhập khẩu từ các khu vực khác có hiệp định thương mại với Việt Nam ở cùng một mức thuế. Hiện nay, chênh lệch thuế nhập khẩu giữa ASEAN và các khu vực khác lên tới 7 - 8%, khiến các doanh nghiệp khó tiếp cận nguồn hàng ngoài ASEAN. Khi hạ mức thuế này xuống bằng với ASEAN, sẽ đa dạng hóa được nguồn cung đáng kể.

Đồng thời, theo ông Bảo, cần sớm ban hành Nghị định kinh doanh xăng dầu mới (thay thế cho các nghị định kinh doanh xăng dầu hiện nay) để thị trường hoạt động theo đúng cơ chế giá thị trường.

Đáng chú ý, ông Bảo cho biết, từ đầu năm 2025, Quốc hội đã đưa dự toán ngân sách cho giá dầu ở mức 75 - 80 USD/thùng, tương ứng giá bán lẻ khoảng 25.000đ/lít. Suốt cả năm 2025 và đến thời điểm hiện nay, giá xăng vẫn loanh quanh dưới mức 20.000đ/lít, tức là vẫn thấp hơn nhiều so với dự báo của Quốc hội. Vì vậy, hiện tại chưa đến mức phải có những biện pháp tình trạng khẩn cấp hay bình ổn quá gắt gao. “Tất nhiên, việc giá tăng nhanh trong thời gian ngắn sẽ gây áp lực tâm lý tiêu cực. Đặc biệt là việc nghẽn eo biển Hormuz - nơi phần lớn lượng dầu thế giới đi qua, sẽ là yếu tố ảnh hưởng tiêu cực cần theo dõi sát sao” - ông Bảo nói.