Qatar đóng băng xuất khẩu LNG sau khi bị Iran tấn công, thị trường chao đảo

Ngày 2.3, các máy bay không người lái của Iran tấn công 2 địa điểm tại Qatar: Một bồn chứa nước tại nhà máy điện ở khu công nghiệp Mesaieed và một cơ sở năng lượng tại Ras Laffan thuộc QatarEnergy - nhà sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) lớn nhất thế giới.

Không có thương vong được ghi nhận, nhưng vì lý do an ninh, QatarEnergy đã đình chỉ sản xuất LNG và các sản phẩm khác tại các cơ sở bị ảnh hưởng.

Cuộc tấn công bằng máy bay không người lái đã nhằm vào tổ hợp Ras Laffan, nơi đặt các dây chuyền xử lý và hóa lỏng khí tự nhiên để xuất khẩu.

Nhiều nguồn thạo tin cho hay, nhà máy sản xuất LNG lớn nhất thế giới buộc phải tuyên bố tình trạng “bất khả kháng”, tức được miễn thực hiện nghĩa vụ hợp đồng do những sự kiện bất thường ngoài tầm kiểm soát, như tấn công quân sự.

Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh giao tranh trên biển giữa Iran và Mỹ leo thang, cùng với việc tên lửa liên tục bay qua khu vực và eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển dầu và khí đốt của thế giới - bị phong tỏa.

Ít nhất 150 tàu, bao gồm tàu chở LNG, đã phải thả neo tại eo biển và khu vực lân cận. Lưu lượng tàu qua lại chở LNG và dầu mỏ đã giảm tới 86%, với khoảng 700 tàu mắc kẹt ở 2 đầu eo biển Hormuz.

Xuất khẩu LNG của Qatar chiếm khoảng 20% nguồn cung toàn cầu. Khi sản lượng sụt giảm, nguồn cung siết chặt ngay lập tức, khiến giá khí đốt tăng mạnh.

“Đây rõ ràng là một bước leo thang nghiêm trọng, đặc biệt khi cơ sở hạ tầng năng lượng tại Vùng Vịnh bị đặt dưới sức ép" - Rachel Ziemba, chuyên gia cao cấp tại Trung tâm An ninh Mỹ mới, nhận định.

Những thị trường chịu ảnh hưởng trực tiếp nhất là châu Á, đặc biệt là Bangladesh, Ấn Độ và Pakistan, những nước phụ thuộc nhiều vào LNG nhập khẩu từ Qatar. Ngày 3.3, Reuters đưa tin, Ấn Độ đã giảm nguồn cung khí đốt cho các ngành công nghiệp sau khi Qatar ngừng sản xuất.

Trung Quốc hiện là quốc gia nhập khẩu khí đốt lớn nhất thế giới, nhưng phần lớn nguồn cung đến từ Australia (chiếm khoảng 34%), theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA).

Tuy nhiên, Maksim Sonin - chuyên gia năng lượng thuộc Trung tâm Nhiên liệu Tương lai của Đại học Stanford - cho rằng quyết định của QatarEnergy sẽ gây “biến động mạnh” nhưng chưa đến mức tạo ra một “cuộc khủng hoảng”.

Ông không cho rằng châu Âu sẽ lặp lại cuộc khủng hoảng khí đốt năm 2022, thời điểm xung đột ở Ukraina nổ ra, buộc nhiều nước châu Âu phải cắt giảm mạnh phụ thuộc vào dầu khí Nga.

Hiện nay, Mỹ là nhà xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới, tiếp theo là Qatar và Australia.

Khoảng 82% doanh số LNG của QatarEnergy hướng tới thị trường châu Á. Tuy nhiên, việc nguồn cung bị gián đoạn vẫn tạo áp lực lan tỏa sang các thị trường khác, đặc biệt là châu Âu.

Khi nguồn cung giảm nhưng nhu cầu toàn cầu không đổi, giá khí đốt tăng là điều tất yếu. “Nếu QatarEnergy phải ngừng hoạt động trong thời gian dài, đây sẽ là tin rất xấu” - chuyên gia Rachel Ziemba cảnh báo.