TPHCM loay hoay với hơn 3 triệu m³ bùn dưới con kênh dài nhất thành phố

Hơn 3,2 triệu m³ bùn chưa thể nạo vét

Mỗi buổi chiều, ông Nguyễn Văn Nam (65 tuổi, ở phường An Nhơn) lại dẫn cháu ra khu vực Công viên Gò Vấp để tập thể dục. Tuyến đường ven kênh Tham Lương - Bến Cát tại đây đã được chỉnh trang với bờ kè kiên cố, lan can đồng bộ và mặt đường nhựa rộng rãi.

Không gian ven kênh sau khi cải tạo trở thành nơi tập thể dục, đi bộ và sinh hoạt của nhiều người dân.

Thế nhưng, chỉ cần nhìn xuống lòng kênh, sự tương phản hiện rõ. Bùn đất vẫn phủ kín dưới đáy, nước đen và bốc mùi.

“Không hiểu sao hai bên bờ kênh đã làm đẹp, đường sá khang trang nhưng dưới kênh vẫn ô nhiễm. Bùn đất, nước đen bốc mùi hôi” - ông Nam nói.

Dự án xây dựng hạ tầng và cải tạo môi trường kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên được khởi công từ tháng 2.2023, với tổng mức đầu tư ban đầu khoảng 8.200 tỉ đồng. Sau khi bổ sung, điều chỉnh một số hạng mục, tổng mức đầu tư hiện tăng lên hơn 9.000 tỉ đồng.

Tuyến kênh dài gần 32 km, đi qua 17 phường, xã, với các hạng mục chính gồm xây dựng bờ kè, đường giao thông hai bên, hệ thống thoát nước, chỉnh trang cảnh quan và nạo vét lòng kênh.

Lòng kênh dự kiến được nạo vét sâu 4 - 5 m, nhằm tăng khả năng thoát nước, phục vụ giao thông thủy và cải thiện môi trường bằng cách loại bỏ lớp bùn tích tụ hàng chục năm.

Theo kế hoạch, khoảng 3,22 triệu m³ bùn sẽ được nạo vét với kinh phí khoảng 294 tỉ đồng. Tuy nhiên, đây đang là một trong những nút thắt lớn của dự án.

Ông Võ Viết Cường - Phó Trưởng Ban Dự án 4 (thuộc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TPHCM - chủ đầu tư) - cho biết, các hạng mục chỉnh trang hạ tầng và tuyến kè dự kiến hoàn thành trong năm nay.

Riêng công tác nạo vét lòng kênh, dù lẽ ra phải được thực hiện đồng thời để xử lý ô nhiễm môi trường, hiện vẫn chưa thể triển khai do chưa có nơi tiếp nhận, đổ thải và xử lý lượng bùn nạo vét.

Theo phương án trước đây, dự án dự kiến sử dụng khu vực Tiểu khu 3 và Công viên Văn hóa Gò Vấp làm nơi tiếp nhận vật liệu nạo vét. Tuy nhiên, phương án này hiện gặp khó khăn.

Không chỉ thiếu nơi đổ bùn, chi phí nạo vét cũng có nguy cơ tăng mạnh so với dự toán ban đầu do giá nhiên liệu và cước vận chuyển đã thay đổi.

Doanh nghiệp xin nạo vét, tận thu bùn

Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TPHCM, hiện có một doanh nghiệp đã đề xuất được tham gia nạo vét và tận thu đất, bùn thải từ các gói thầu của dự án.

Theo đề xuất, doanh nghiệp sẽ tự bỏ chi phí nạo vét, vận chuyển, xử lý bùn và đầu tư bãi chứa. Đơn vị này đồng thời thực hiện các nghĩa vụ tài chính theo quy định nếu trong quá trình nạo vét có sản phẩm được thu hồi, tận thu.

Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TPHCM đã kiến nghị UBND TPHCM xem xét, chấp thuận chủ trương cho phép thực hiện phương án tận thu sản phẩm nạo vét theo quy định.

Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM đánh giá, phương án này có thể góp phần giải quyết khó khăn về vị trí đổ thải, xử lý bùn, đồng thời giảm chi phí từ ngân sách thành phố.

Tuy nhiên, việc nạo vét và tận thu khoáng sản phải tuân thủ đầy đủ quy định về bảo vệ môi trường, tài nguyên, khoáng sản và các thủ tục liên quan. Đơn vị thực hiện cũng phải đáp ứng đầy đủ điều kiện về năng lực, được lựa chọn đúng trình tự, thủ tục.

Sở Xây dựng TPHCM cũng cho rằng, việc tận thu khoáng sản trong quá trình nạo vét là phù hợp với quy định, giúp sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm chi phí và tiết kiệm ngân sách.

Sở này kiến nghị UBND TPHCM giao Sở Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn Ban Quản lý dự án thực hiện các thủ tục thu hồi khoáng sản nạo vét, đồng thời yêu cầu Ban Quản lý dự án khẩn trương lựa chọn đơn vị đủ năng lực để thực hiện nạo vét, vận chuyển, đổ thải và xử lý bùn.