Đồng hồ ngày tận thế được điều chỉnh lên 85 giây

Ngày 27.1, Bản tin Các nhà khoa học nguyên tử (Bulletin of the Atomic Scientists) thông báo điều chỉnh “Đồng hồ ngày tận thế” lên 85 giây trước nửa đêm, đánh dấu thời điểm nhân loại được đánh giá gần thảm họa toàn cầu nhất trong gần 8 thập kỷ tồn tại của chiếc đồng hồ biểu tượng này.

Theo đó hiểm họa hạt nhân càng lớn bao nhiêu thì chiếc đồng hồ càng chạy gần lại thời điểm nửa đêm (12h đêm hay 0h) bấy nhiêu.

“Nhân loại đã không đạt được những tiến bộ cần thiết trước các rủi ro mang tính tồn vong đang đe dọa tất cả chúng ta” - bà Alexandra Bell, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành của Bulletin, nhấn mạnh. “Mỗi giây đều quan trọng, và chúng ta đang cạn dần thời gian”.

Năm ngoái, kim đồng hồ được đặt ở mức 89 giây trước nửa đêm, vốn đã là kỷ lục nguy hiểm.

Theo bà Bell, các mối đe dọa từ vũ khí hạt nhân, biến đổi khí hậu và công nghệ gây gián đoạn không những không suy giảm mà còn gia tăng.

Ông Daniel Holz, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và An ninh - cơ quan quyết định mức chỉnh của “Đồng hồ ngày tận thế” - cho biết trong năm qua, nhiều cường quốc đã trở nên quyết liệt, đối đầu và dân tộc chủ nghĩa hơn.

Đáng chú ý, ông Holz cảnh báo hiệp ước kiểm soát vũ khí chiến lược năm 2010 giữa Mỹ và Nga sẽ hết hiệu lực vào tuần tới. “Lần đầu tiên trong hơn nửa thế kỷ, sẽ không còn bất kỳ rào cản nào ngăn chặn một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân mất kiểm soát” - ông nói.

Ở mặt trận khí hậu, ông Holz cho biết nồng độ CO2 trong khí quyển và mực nước biển toàn cầu đã đạt mức cao kỷ lục. Các hiện tượng cực đoan như hạn hán, cháy rừng, lũ lụt, áp thấp và bão ngày càng dữ dội và khó lường. “Và điều này sẽ chỉ trở nên tồi tệ hơn” - ông cảnh báo.

Không chỉ vậy, nguy cơ một cuộc chạy đua vũ trang xoay quanh trí tuệ nhân tạo (AI) cũng được nêu bật. Theo ông Holz, AI là công nghệ gây đột phá mạnh mẽ và đang tăng tốc nhanh. “AI còn khuếch đại thông tin sai lệch và xuyên tạc, khiến việc ứng phó với các mối đe dọa khác trở nên khó khăn hơn rất nhiều” - ông nói.

Dù vậy, lãnh đạo Bulletin nhấn mạnh bức tranh u ám này không phải không thể đảo ngược. Theo bà Bell, mỗi lần kim đồng hồ được đẩy lùi trong quá khứ đều gắn với vai trò của khoa học, chuyên gia và sức ép từ công chúng.

“Đồng hồ ngày tận thế” lần đầu được giới thiệu năm 1947, ngay sau khi Mỹ sử dụng bom nguyên tử tại Nhật Bản trong Thế chiến II. Mục tiêu của Bulletin là cảnh báo công chúng và thúc đẩy các ý tưởng hành động nhằm giảm thiểu các mối đe dọa tồn vong.

Trong gần 80 năm, kim đồng hồ đã được điều chỉnh hơn 20 lần. Thời điểm an toàn nhất từng ghi nhận là 17 phút trước nửa đêm vào năm 1991, sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc và Mỹ - Liên Xô ký hiệp ước cắt giảm kho vũ khí hạt nhân.

Tuy nhiên, những năm gần đây, kim đồng hồ liên tục tiến sát nửa đêm. Thập niên 2020 mở đầu với mốc 100 giây trước nửa đêm, khi Bulletin cảnh báo chiến tranh thông tin trên không gian mạng đang làm trầm trọng thêm nguy cơ hạt nhân và khí hậu.

Đến năm 2023, đồng hồ nhảy lên 90 giây, chủ yếu do các rủi ro từ xung đột Nga - Ukraina, và giữ nguyên trong năm 2024.

Năm ngoái, kim đồng hồ tiếp tục tiến thêm 1 giây, với nhận định thẳng thắn của Bulletin: “Bất chấp những dấu hiệu nguy hiểm không thể phủ nhận, các nhà lãnh đạo quốc gia và xã hội của họ đã không làm những gì cần thiết để đổi hướng”.