Stanford chỉ ra nghịch lý trong nhận thức về AI

Khoảng cách nhận thức về AI ngày càng rõ rệt

Báo cáo thường niên về trí tuệ nhân tạo của Đại học Stanford (Hoa Kỳ) công bố ngày 13.4 (theo giờ địa phương) cho thấy sự khác biệt ngày càng lớn giữa quan điểm của giới chuyên gia và công chúng về công nghệ này.

Theo báo cáo, tâm lý lo ngại về AI đang gia tăng, đặc biệt tại Mỹ. Người dân ngày càng quan tâm đến những tác động cụ thể như việc làm, chi phí sinh hoạt và ảnh hưởng đến các lĩnh vực thiết yếu như y tế, kinh tế.

Trong khi đó, nhiều chuyên gia trong ngành lại tập trung vào các vấn đề mang tính dài hạn, như quản lý Trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI), là một dạng AI lý thuyết có thể thực hiện mọi nhiệm vụ như con người.

Dữ liệu từ Gallup (công ty phân tích và tư vấn nổi tiếng của Mỹ, chuyên thực hiện các cuộc khảo sát dư luận, nghiên cứu xã hội và phân tích dữ liệu) cũng cho thấy thế hệ Z đang dẫn đầu xu hướng lo ngại về AI.

Dù khoảng một nửa số người trẻ sử dụng AI hàng ngày hoặc hàng tuần, nhưng họ lại ngày càng kém lạc quan và có xu hướng phản ứng tiêu cực hơn.

Điều này phản ánh một nghịch lý rằng AI ngày càng phổ biến nhưng niềm tin của người dùng lại không tăng tương ứng.

Một số phản ứng cực đoan trên mạng xã hội gần đây cũng cho thấy sự căng thẳng. Sau các sự cố liên quan đến ông Sam Altman (CEO của OpenAI), một bộ phận người dùng trực tuyến thậm chí thể hiện thái độ ủng hộ các hành vi tiêu cực, khiến giới công nghệ bất ngờ.

Báo cáo của Đại học Stanford trích dẫn dữ liệu từ Trung tâm Nghiên cứu Pew (một tổ chức nghiên cứu độc lập, phi lợi nhuận có trụ sở tại Hoa Kỳ) cho thấy chỉ 10% người Mỹ cảm thấy hào hứng với AI, trong khi 56% chuyên gia tin rằng công nghệ này sẽ mang lại tác động tích cực trong 20 năm tới.

Sự khác biệt này thể hiện rõ trong nhiều lĩnh vực, trong đó:

Y tế: 84% chuyên gia tin AI mang lại lợi ích, nhưng chỉ 44% người dân đồng tình.

Việc làm: 73% chuyên gia lạc quan, trong khi chỉ 23% công chúng có cùng quan điểm.

Kinh tế: 69% chuyên gia đánh giá tích cực, so với chỉ 21% người dân có cùng quan điểm.

Gần 64% người Mỹ lo ngại AI sẽ làm giảm số lượng việc làm trong tương lai, trái ngược với sự lạc quan của giới chuyên môn.

Niềm tin vào quản lý AI còn thấp

Theo dữ liệu từ Ipsos (công ty nghiên cứu thị trường và dư luận xã hội), chỉ 31% người Mỹ tin rằng chính phủ có thể quản lý AI một cách hiệu quả, mức thấp nhất trong các quốc gia được khảo sát. Trong khi đó, Singapore đạt mức 81%.

Bên cạnh đó, 41% người được hỏi cho rằng các quy định liên bang về AI chưa đủ mạnh, cho thấy nhu cầu tăng cường quản lý công nghệ này.

Dù tồn tại nhiều lo ngại, nhưng thực tế AI vẫn nhận được đánh giá tích cực ở quy mô toàn cầu. Tỉ lệ người cho rằng sản phẩm và dịch vụ AI mang lại lợi ích nhiều hơn tác hại đã tăng từ 55% năm 2024 lên 59% năm 2025.

Tuy nhiên, báo cáo của Stanford nhấn mạnh rằng để AI phát triển bền vững, cần thu hẹp khoảng cách nhận thức giữa chuyên gia và công chúng. Điều này đòi hỏi sự minh bạch hơn từ các công ty công nghệ cũng như các chính sách quản lý phù hợp.